تاريخ : پنجشنبه چهاردهم مرداد 1389 | 20:2 | نویسنده : hamid
راور شهر کاروانسراها، سرزمین هنر و هنرمندانی که با سرپنجه خود زیباترین نقشها را آفریده و نفیس‌ترین قالیهای دستباف را به بازارهای جهانی عرضه کرده و نام این خطه کهن را همچنان پرآوازه نگاه داشته‌اند.
راور از توابع استان کرمان شهری با تاریخ کهن در حاشیه کویر، بر سر راه کاروانهای زیارتی قرار گرفته است. وجود برخی مناطق دیدنی و آثار تاریخی به خصوص سروهای چند هزار ساله "طرز" و کاروانسراهای زیبای بین‌راهی از این شهر چهره‌ای گردشگری ساخته است. ماشاالله کاربخش راوری در کتاب "راور شهری در حاشیه کویر" پیرامون وجه تسمیه راور می‌نویسد: چون این منطقه مرکز و محل راهداری لوت کرمان بوده و همیشه عده‌ای سرباز از این جاده محافظت می‌کردند و آن را از حمله دزدان و غارتگران در امان می‌داشته‌اند لذا این محل را "راور" مخفف "راهور" به معنای نگاه دارنده و محافظ جاده نامیده‌اند که بعد به "راور" تغییر یافته است. "در این مورد از واژه "راهبر" نیز سخن به میان آمده که به معنی هادی و راهنما و راه‌آموز است زیرا در گذشته گروهی راهنما در این محل حضور داشتند که کاروانهای مسافری و زوار و قافله‌ها را راهنمایی کرده و از لوت عبور می‌داده‌اند." راور به علت قرار گرفتن در مسیر زوار حضرت امام رضا(ع) از روزگاران قدیم دارای کاروانسراهای متعددی بوده است. محمدعلی گلابزاده در کتاب "راور جلوه‌گاه هنر" می‌نویسد: اگر راور را شهر کاروانسراها، قلعه‌ها و برجها بنامیم سخنی به گزاف نگفته‌ایم زیرا در هر گذرگاه این شهر یکی از این سه اثر جلب توجه می‌کند. وی می‌افزاید: وجود راور بر سر راه کرمان به مشهد و حضور قابل توجه زائرانی که از این راه می‌گذشتند به ویژه آنکه کویر را نیز رویاروی خود داشتند، ایجاب می‌کرد تا ساخت کاروانسرا بانیان بسیار پیدا کند و خیرین زیادی ساخت کاروانسرا را همت بگمارند. او می‌گوید: همچنین هجوم بی‌رویه راهزنان و شبیخون سارقان و دزدان موجب شده بود که برجهایی چند ساخته شود تا بتوان از این طریق، مردم را از حملات آنان با خبر کرد. در این میان معروفترین کاروانسراهای راور "آب بید، حوض پنج، چاه کوران، شریف‌آباد، دربند، چهل پایه، اسماعیل‌آباد، هروز و حرجند" نام دارند. کاروانسرای آبید از یادگارهای حاج‌آقا علی کرمانی معروف به حاج‌آقا علی زعیم‌الله است که در کرمان و رفسنجان مجموعه‌ای شامل مسجد، بازار، کاروانسرا و آب انبار از او برجا ماده است. چشمه آب روان و درختان بیدی که در جوار این کاروانسرا قرار دارد به آن حال و هوای خاصی بخشیده و به همین دلیل این کاروانسرا را آبید یا همان آب و بید نامیده‌اند. این اثر در ‪ ۵۰‬کیلومتری جاده راور به کرمان قرار گرفته است. کاروانسرای حوض پنج در ‪ ۳۰‬کیلومتری جاده قدیم راور کرمان قرار گرفته است. بنایی از نوع کاروانسراهای چهار ایوانی سرپوشیده است که از ویژگی خاصی برخوردار می‌باشد. در جوار این کاروانسرا آب انباری قرار دارد که بر ارزش آن افزوده است. در قسمت شرقی این مجموعه راه‌پله‌ای وجود دارد که در هر طرف آن سه ایوانچه با طاق جناغی جلب توجه می‌کند. همچنین دو سکوی آجری در دو طرف ایوانچه‌ها برای استراحت کاروانیان احداث شده و هشتی در حد فاصل ورودی و حیاط است. از دیوار خارجی کاروانسرا هنوز آثاری از آبگذرها دیده می‌شود. این بناها از جمله باقیات صالحات آقاابراهیم، تاجر بیرجندی ملقب به معین‌التجار است که در کرمان سکونت داشت. کاروانسرای شریف‌آباد هم از بناهای عصر قاجار بود که بانی آن حاجی غلامعلی‌خان است. این بنا تخریب شده و اثری از آن بر جای نیست. کاروانسرای چاه کوران بر سر راه راور به مشهد قرار دارد و بانی آن سید هدایت‌الله سیرجانی است. در این کاروانسرا یک چاه آب شور وجود دارد که در گذشته به مصرف مرکبهای کاروانیان می‌رسید. قنات آب شیرینی هم در این محل قرار داشته که امروز جز آثار آن باقی نیست. این مکان یادآور حادثه تلخ کور کردن جمعی از مردم راور به دست نادرشاه است به همین دلیل نام چاه کوران بر آن نهاده‌اند. کاروانسرای دربند نیز بر سر راه راور مشهد قرار دارد. موقعیت این کاروانسرا بگونه‌ای بود که به آسانی می‌توانستند راههای عبور را ببندند و تنها یک راه را باز گذارند و به این ترتیب راهزنان و مهاجمین را دربند بکشند. به همین دلیل این نام را بر این کاروانسرا گذاشته‌اند. این بنای محمد اسماعیل خان نوری وکیل‌الملک است که به سال ‪ ۱۲۷۱‬به حکومت کرمان منصوب شد و در طول ‪ ۹‬سال ماموریت دهها اثر خیر از خود باقی گذاشت که یکی از آنها کاروانسرای دربند است. کاروانسرای چهل پایه نیز بر سر راه راور به مشهد و در محوطه‌ای که اطرافش شبیه به دیوار کوه است قرار دارد. این کاروانسرا از امکانات اولیه برای اطراق کاروانها بهره‌ای نداشت به همین دلیل بیش از ‪ ۱۰۰‬سال قبل سلیمان‌خان بهجت‌الدوله یکی از خیرین بم کاروانسرای مناسبی احداث کرد که مخزن آن از آب باران پر می‌شد و تا یک سال نیاز کاروانهای عبوری را تامین می‌کرد. کاروانسرای اسماعیل‌آباد نیز در روستای اسماعیل‌آباد واقع در ‪ ۱۶‬کیلومتری راور واقع شده است. مصالح ساختمانی آن خشت و گل است و قریب دو قرن قدمت دارد. کاروانسرای هروز نیز قدمتش به عصر صفوی و زمان شاه عباس اول می‌رسد. این کاروانسرا در مسیر کرمان مشهد قرار دارد و برخی کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند این اثر متعلق به عصر قاجار است. کاروانسرای حرجند هم در روستای حرجند و بر سر راه ارتباط قدیمی راور شهداد قرار دارد. این مجموعه دارای ‪ ۹‬باب اتاق با آجرهای چهار گوش و سقفی ضربی شکل است. یخدان راور، آب انبار غیاث، حوض خان، قلعه قهقهه، قلعه گوجهر، قلعه شفیع‌خان و برجهای یاور، گرمه‌ای، محله بلوچی، خانه کل حسین، ده علی، محمد آباد، دهوج، میرزا شفیع‌خان ، دیمسکان، جلال‌آباد و گلنار نیز از جمله قلعه‌ها و برجهای قدیمی و معروف در راور بشمار می‌روند